Η εργασία που γίνεται χωρίς ελπίδα μαζεύει νέκταρ μέσα σ' ένα κόσκινο 


τεύχος 6
Νοέμβριος 2015

Η εφημερίδα

του Walter Benjamin

Picasso - Siphon Glass Newspaper and Violin December 3 1912 or later

 Picasso - Siphon, Glass, Newspaper and Violin (1912 or later)

 

Τα αντίθετα άκρα που σε πιο χαρούμενες εποχές γονιμοποιούσαν το ένα το άλλο, έγιναν στο γράψιμό μας αδιάλυτες αντινομίες. Επομένως η επιστήμη και τα γράμματα, η κριτική και η λογοτεχνική παραγωγή, ο πολιτισμός και η πολιτική διαλύθηκαν στα εξ ων συνετέθησαν, χάνοντας κάθε σύνδεση μεταξύ τους. Η σκηνή της φιλολογικής αυτής σύγχυσης είναι η εφημερίδα: Το περιεχόμενό της, το «θέμα» της, που αρνείται στον εαυτό του κάθε άλλη μορφή οργάνωσης από εκείνη που επιβάλλεται πάνω του από την ανυπομονησία του αναγνώστη. Η ανυπομονησία είναι η κατάσταση των αναγνωστών εφημερίδας. Και η ανυπομονησία αυτή δεν είναι μονάχα εκείνη των πολιτικών που προσδοκούν πληροφορίες, ή εκείνη του κερδοσκόπου που ψάχνει μέσα στις αράδες για μια ευκαιρία επένδυσης. Στο βάθος σιγοκαίει η ανυπομονησία του αποκλεισμένου αναγνώστη, που πιστεύει πως έχει το δικαίωμα να διαβάσει εκφρασμένα τα συμφέροντά του. Τίποτα δεν δένει περισσότερο τον αναγνώστη με την εφημερίδα του από αυτή την ανυπομονησία ακριβώς που τον κατακυριεύει, από τη λαχτάρα του για καθημερινή τροφή· οι εκδότες πάντα εκμεταλλεύονταν αυτό το γεγονός, εφευρίσκοντας διαρκώς νέες στήλες με τις ερωτήσεις, τις απόψεις ή και τις διαμαρτυρίες των αναγνωστών. Χέρι-χέρι, συνεπώς, με την αδιάκριτη αφομοίωση γεγονότων, εξελίσσεται και η εξίσου αδιάκριτη αφομοίωση αναγνωστών, οι οποίοι αυτοστιγμεί ανάγονται σε συνεργάτες. Στο σημείο αυτό, παρ’ όλα αυτά, ελλοχεύει μια διαλεκτική στιγμή: Η παρακμή της συγγραφής σε αυτόν τον Τύπο καταλήγει να αποτελεί και Κανόνα της αναστύλωσής της σε μια άλλη μορφή. Γιατί η γραφή κερδίζει σε πλάτος ό,τι χάνει σε βάθος, κι έτσι ο συμβατικός διαχωρισμός μεταξύ συγγραφέα-κοινού που υπήρχε στον Τύπο ως τα τώρα (μολονότι τείνει να χαλαρώσει εξαιτίας της ρουτίνας) εξαφανίζεται με έναν κοινωνικά επιθυμητό τρόπο. Ο αναγνώστης είναι ανά πάσα στιγμή έτοιμος να γίνει συγγραφέας –που είτε περιγράφει, είτε προστάζει. Ως ειδήμων, -όχι, ίσως, ενός επιστημονικού κλάδου, αλλά απλώς εξαιτίας ενός πόστου που κατέχει- έχει πρόσβαση στη συγγραφή. Η εργασία η ίδια γίνεται λέξεις. Και η παράστασή της σε λέξεις γίνεται μέρος των δεξιοτήτων, που απαιτούνται για την άσκησή της. Η συγγραφική ισχύς δεν εδράζει πια στην εξειδίκευση, αλλά στην πολυτεχνική εκπαίδευση· μετατρέπεται, συνεπώς, σε κοινό αγαθό. Τις κατά τ’ άλλα αδιάλυτες αντινομίες τις κυβερνά, με μία λέξη, η φιλολογικοποιήση των συνθηκών της ζωής, και είναι πάνω στη σκηνή του ακατάσχετου ευτελισμού της λέξης «εφημερίδα» όπου προετοιμάζεται η σωτηρία της.

 

Δημοσιευμένο στην Der öffentliche Dienst (Ζυρίχη), τον Μάρτιο του 1934. Gesammelte Schriften, II, 628-629                

Μετάφραση: Δημήτρης-Χρυσός Τομαράς

LastTapes cover 6

NewsLetter

Εγγραφείτε στο newsletter των LastTapes